Samen bouwen we aan een sterk en veerkrachtig schuldendomein!

Gemeenten werken, samen met ketenpartners, aan het voorkomen en terugdringen van schulden bij inwoners. Gemeenten staan dichtbij inwoners als direct bereikbare en zichtbare overheid. De VNG ondersteunt gemeenten met handvatten en praktische voorbeelden in hun rol en ambities rond het voorkomen en klein houden van schulden, het oplossen van schulden en het ondersteunen en begeleiden van inwoners met financiële zorgen of schulden. Ook biedt de VNG gemeenten de mogelijkheid elkaar te vinden en met elkaar te bouwen aan een integrale aanpak van schulden waarin de inwoner centraal staat. De afgelopen drie jaar bouwden we aan het schuldendomein vanuit het subsidieprogramma Verbinden Schuldendomein. De komende periode bouwen we vanuit de reguliere organisatie van de VNG verder aan een toekomst zonder schulden.

Preventie

Update handreiking: Aan de slag met schuldpreventie

De handreiking ‘Aan de slag met schuldpreventie’ is geüpdatet. De handreiking biedt praktische handvatten, inspiratie en voorbeelden om gemeenten te ondersteunen bij effectieve schuldpreventie. Nieuw toegevoegd (als bijlagen) zijn de actiekaarten op veelvoorkomende life events, formats voor postkaarten aan inwoners en nog meer actuele voorbeelden en links naar andere ondersteuningsproducten. Bekijk hier de handreiking of vind hem bij het onderwerp preventie op de routekaart.

Vroegsignalering

VNG, Divosa en NVVK stemmen in met bestuurlijke afspraken vroegsignalering

VNG, Divosa en NVVK hebben ingestemd met de bestuurlijke afspraken vroegsignalering. Als ook de vastelastenpartners akkoord zijn, kan ondertekening plaatsvinden. 

In de zomer werd de ondertekening opgeschort om druk te zetten op het kabinet voor structurele financiering. Dit bleek nog niet mogelijk, maar wel is bereikt dat de middelen voor vroegsignalering worden versterkt met 20 miljoen euro tot en met 2029. We zien dit als een belangrijke stap richting structurele financiering en het biedt gemeenten de zekerheid dat zij de komende jaren door kunnen gaan met hun inzet op vroegsignalering.

Forum vraag van de week

Tips en ideeën tegen energiearmoede?

Deze week werd er bijvoorbeeld gevraagd naar tips en ideeën rondom het besteden van de gelden die naar de gemeente gaan voor het bestrijden van energiearmoede. Zelf een tip delen, of juist ideeën ophalen? Kom gauw een kijkje nemen op het forum!

Handreiking

Schuldhulpverlening

Gemeenten en rijk willen schuldhulpverlening toegankelijker en effectiever maken, onder andere door het verbeteren van de samenwerking en gegevensuitwisseling. De nieuwe handreiking Schuldhulpverlening ondersteunt gemeenten bij dit proces. 

De handreiking Schuldhulpverlening biedt gemeenten praktische handvatten voor schuldhulpverlening op beleids- en uitvoeringsniveau. De inhoud van deze handreiking is gebaseerd op huidige wetgeving en sluit aan bij landelijke ontwikkelingen zoals de elementen basisdienstverlening. Ook besteden we aandacht aan de integrale (gemeentelijke) samenwerking en de complexe vraagstukken waar gemeenten ons de afgelopen jaren veel vragen over stelden.

Basisdienstverlening Schuldhulpverlening

NVVK-handreikingen Schuldenknooppunt en VISH 

Om als gemeente (verder) aan de slag te gaan met twee belangrijke elementen van de Basisdienstverlening, ontwikkelde de NVVK twee handreikingen. Eén handreiking gaat over het werken met de Verwijsindex Schuldhulpverlening (VISH) om aan gerechtsdeurwaarders te melden dat een inwoner schuldhulpverlening ontvangt. De tweede handreiking gaat over gebruik van het Schuldenknooppunt om gegevens uit te wisselen met schuldeisers. Het Schuldenknooppunt wordt per 1 januari 2026 onderdeel van het Bureau Informatie Diensten Nederland (voorheen het Inlichtingenbureau).  

Alliantie Vrijwillige Schuldhulp

Samen optimaal inwoners ondersteunen 

Het programma Verbinden Schuldendomein trok de afgelopen jaren op met de Alliantie Vrijwillige Schuldhulp (AVS) om gemeenten en vrijwilligers(organisaties) te ondersteunen bij een optimale samenwerking voor inwoners met financiële zorgen of schulden. Dat leidde tot drie ondersteuningsproducten, waarover we in een interview samen in gesprek gingen. 

Publicatie

Magazine ‘Schuldvrij?!’ over (ex-)gedetineerden

Gemeenten spelen een sleutelrol bij het voorkomen en oplossen van schulden. Ook voor ex-gedetineerden die terugkeren binnen de gemeentegrenzen. In het magazine “Schuldvrij?!”, gelanceerd door Gercoline van Beek op het Reclasseringscongres, delen we in het artikel "Schuldenvrij herstarten", hoe gemeenten samen met ketenpartners ondersteuning bieden. Van Beek pleit voor een integrale en preventieve aanpak voor jongeren, een eerlijke en blijvende kans op bestaanszekerheid voor iedereen, en samenwerking als sleutel voor duurzame verandering. Daarbij is het samenspel tussen ministerie, gemeenten, VNG en PI randvoorwaardelijk om beleid en uitvoering effectief te verbinden. 

Nieuwe werkwijzer (ex-)gedetineerden

Onlangs heeft de NVVK een nieuwe Werkwijzer (ex-)gedetineerden gepubliceerd. De werkwijzer biedt praktische tips voor financieel hulpverleners en is ontwikkeld samen met hulpverleners, reclassering, DJI en Gercoline van Beek. U vindt de werkwijzer ook in de routekaart Financiële Zorgen. 

Rol Manager nu beschikbaar in alle sporen

De rol van manager is begin dit jaar aan het inwonersspoor op de routekaart toegevoegd. Maar manager zijn van een team dat ook ondernemers ondersteunt, of waar een aanpak wordt ingezet die beter aansluit op de leefwereld van jongeren, vraagt iets extra's. Daarom is de rol van manager nu ook toegevoegd aan het spoor van de ondernemer en het spoor van de jongere. Daarin vinden managers wat zij kunnen doen om de ondersteuning van jongeren en ondernemers nóg beter vorm te geven. 

Alle updates op één plek

De routekaart Financiële Zorgen beschrijft niet alleen hoe de ideale inwonersreis kan worden gefaciliteerd, maar koppelt die ook aan actuele informatie. Afgelopen maand is informatie over informele schulden toegevoegd aan de routekaart. Kijk hier voor een overzicht van alle updates, wijzigingen en aanpassingen die de afgelopen maanden op de website van de routekaart zijn doorgevoerd.

Beleidsregels schuldhulpverlening

In de beleidsregels voor schuldhulpverlening stond per abuis een beëindigingsgrond vermeld als weigeringsgrond, terwijl deze al correct was opgenomen bij de beëindigingsgronden. Deze administratieve fout is inmiddels gecorrigeerd. De correcte versie van de beleidsregels staat online. Heeft u vragen over deze wijziging of loopt u tegen situaties aan waarin dit relevant is? Neem gerust contact met ons op. 

De beleidsregels geven duidelijkheid over wanneer en hoe schuldhulpverlening wordt aangeboden en uitgevoerd. Ze bevorderen harmonisatie tussen gemeenten, met oog voor het inwonersperspectief en ruimte voor maatwerk. Daarnaast zijn ze toekomstbestendig gemaakt door elementen van de basisdienstverlening te integreren.

Schuldenmail en schuldentelefoon

Eind dit jaar ronden we het programma Verbinden Schuldendomein af. De mailbox schulden@vng.nl blijft ook daarna bestaan, maar zal minder vaak worden uitgelezen. Daardoor kan het antwoord wat langer op zich laten wachten. Het rechtstreekse telefoonnummer (070) 37 38 393 komt vanaf 22 december te vervallen. De VNG blijft uiteraard bereikbaar.

Daarnaast blijft het (besloten) Forum Armoede & Schulden beschikbaar voor gemeenten om vragen te stellen en ervaringen te delen met andere gemeenten en met de VNG. 

Allerlaatste plekken congres

Een kleine greep uit het programma:

Workshop gokproblemen in beeld: luisteren, leren en in gesprek

Gokproblemen, online én offline, nemen toe en vragen om een proactieve aanpak. Medewerkers in de schuldhulpverlening en het bredere sociaal domein vormen een cruciale schakel in het herkennen van deze problemen. Aan de hand van geanonimiseerde casussen (audio) kunt u in deze workshop oefenen met het herkennen en bespreken van gokproblemen. Ook hoort u meer over de nieuwe handreiking over gokproblemen van IVO en Platform31. Beleidsadviseurs leren wat ze kunnen doen om gokproblemen op de lokale agenda te zetten. Interessant voor zowel professionals als beleidsadviseurs die gokproblemen in hun gemeente willen aanpakken.

Expositie Het Schuldendomein Bruist!

Bezoek tijdens het congres de expositie Het Schuldendomein bruist! Deze expositie neemt u mee in de zichtbare opbrengsten en resultaten van het programma Verbinden Schuldendomein, zoals handreikingen, procesbeschrijvingen en natuurlijk de routekaart Financiële Zorgen. Maar ook de verborgen kracht en werkzame principes van het programma worden zichtbaar: een wereld van nieuwe samenwerkingen en verbintenissen, onverwachte inzichten door creatieve kennisdeling en elkaar weten te vinden via niet eerder bewandelde wegen. Laat u verrassen door verhalen van lokale uitvoerders en kijk mee achter de schermen! 

Agenda online bijeenkomsten

• 27 november | (Be)spreekuur: Routekaart Financiële Zorgen in de Praktijk: Hoe werken gemeenten er mee?