Nieuwsbrief Schulden voor invorderingsmedewerkers – mei

Invorderingsmedewerkers van gemeenten, belastingsamenwerkingen en waterschappen hebben te maken met wetswijzigingen in het schuldendomein en de hersteloperatie van de kinderopvangtoeslagaffaire. U ontvangt deze nieuwsbrief omdat u bent aangemeld als contactpersoon invordering bij de Belastingdienst of wanneer u zich heeft opgegeven voor deze nieuwsbrief. Zowel de wetswijzigingen als de hersteloperatie hebben (veel) invloed op uw dagelijkse werkzaamheden. Met deze nieuwsbrief houden wij u op de hoogte van de ontwikkelingen. 

In deze nieuwsbrief aandacht voor:

• Programma Verbinden Schuldendomein
• Het ondersteuningsaanbod voor gemeenten 
• Actualiteiten rond de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet: Afdracht bij beslag
• Actualiteiten rond de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening: bestuurlijke afspraken basisdienstverlening 
• Voortgang inzake de Wet Stroomlijning Keten voor Derdenbeslag
• Save the date: Najaarsbijeenkomst programma Verbinden Schuldendomein
• Hersteloperatie Kinderopvangtoeslag
• Wijziging status van aangemelde ouders  
• Schuldenaanpak – kwijtschelden publieke schulden 
• Ondersteuningsproducten hersteloperatie toeslagen
• Algemeen
• Kwijtscheldingsnorm PGL met terugwerkende kracht gewijzigd 
• Oplossing voor ongewenst effect verhoging huurtoeslag
• Problematiek Wajong-gerechtigden en kwijtschelding 
• Tweede Kamer wil ruimere vermogensgrens lokale belastingen
• Hardheidsclausule per 1 januari in de Invorderingswet 

Het programma Verbinden Schuldendomein

Het ondersteuningsaanbod voor gemeenten
Wij ondersteunen gemeenten bij de uitvoering van wetten en thema's die betrekking hebben op het schuldendomein. Dit doen wij op verschillende manieren, op basis van vragen en behoeften van gemeenten. Zo organiseren we bijvoorbeeld bespreekuren, ontwikkelen en onderhouden we ondersteuningsproducten zoals handreikingen en handelingskaders. We blijven alert op nieuwe ontwikkelingen en houden u geïnformeerd via o.a. onze website, de (be)spreekuren en nieuwsbrieven. Wilt u meer weten over het programma? Kijk dan op onze website.

Actualiteiten rondom de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet: Afdracht bij beslag
De Wet vereenvoudiging beslagvrije voet biedt ruimte voor gemeenten in de rol van derdebeslagene om zelf af te wegen of zij maandelijks of jaarlijks afdragen. Veel gemeenten kozen voor een maandelijkse afdracht, naast de maandelijkse reservering van het vakantiegeld. Een uitspraak van de rechtbank Noord-Holland op 23 maart 2023 en de beantwoording van Kamervragen over deze uitspraak, maakten duidelijk dat deze werkwijze buiten de wettelijke kaders valt. Als gevolg daarvan moeten veel gemeenten hun werkwijze aanpassen. De gerechtelijke uitspraak en de antwoorden op de Kamervragen maken namelijk het volgende duidelijk:

• De beslagvrije voet (95% van de toepasselijke bijstandsnorm inclusief vakantiegeld) moet op maandbasis worden gerespecteerd. Bij maandelijkse afdracht in combinatie met maandelijks reserveren van vakantiegeld houdt de inwoner een inkomen over dat lager is dan de beslagvrije voet. Daarmee wordt het bestaansminimum op maandbasis niet geborgd.
• Gemeenten kunnen in de rol van derde-beslagene kiezen tussen:
• Jaarlijks afdragen + maandelijks vakantiegeld reserveren, of
• Maandelijks afdragen + maandelijks vakantiegeld uitbetalen
• Jaarlijks afdragen is voor de inwoner meestal het voordeligst en heeft de voorkeur. Inwoners worden hierdoor gegarandeerd in hun bestaansminimum, en lossen zoveel mogelijk af op de schuld.

In specifieke situaties ligt maandelijks afdragen in combinatie met het uitbetalen van het vakantiegeld meer voor de hand. Voorbeelden hiervan zijn de afdracht aan het LBIO die ten goede komt aan de kinderalimentatie en de afdracht voor inwoners met een aanvullende uitkering op inkomsten met vakantiegeld of bij inkomensvrijlating.

Sinds deze uitspraak zijn er vele berichten in de media verschenen en vroegen veel gemeenten ons wat deze uitspraak betekent en hoe zij hiermee moeten omgaan. Hierop volgend hebben wij een uitvoeringsscan, (be)spreekuren en samenwerksessies georganiseerd en ter ondersteuning een handelingskader opgesteld.

Hoewel deze ontwikkeling vooral impact heeft op gemeenten in de rol van inhoudingsplichtige / derdebeslagene is het in de rol van invorderaar goed om hier kennis van te nemen. Mocht u hier vragen over hebben, dan kunt u via het VNG forum vragen stellen of ervaringen uitwisselen met andere gemeenten. U kunt ons uiteraard ook bellen via 070 - 373 82 32 of bereiken via de mail: schulden@vng.nl

Actualiteiten rond de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening: bestuurlijke afspraken basisdienstverlening
Het kabinet, de VNG, NVVK en Divosa ondertekenden op 21 maart 2024 een gezamenlijk plan om de schuldhulp in Nederland te versterken. Het plan de ‘basisdienstverlening schuldhulpverlening’ leidt tot een hulpaanbod dat toegankelijker is en in iedere gemeente bestaat uit minimaal dezelfde elementen.

De introductie van een ‘basisdienstverlening’ trekt de dienstverlening op het gebied van schulden gelijk. Het rijk stelt vanaf dit jaar structureel € 40 miljoen extra beschikbaar om onder andere de basisdienstverlening te kunnen implementeren.

Gemeenten kunnen bij de implementatie ervan, zowel de rol van schuldhulpverlener als die van schuldeiser/of invorderaar vervullen. Meer informatie: Basisdienstverlening schuldhulpverlening in iedere gemeente | VNG

Voortgang inzake de Wet Stroomlijning Keten voor Derdenbeslag 
De Wskd is onderdeel van de landelijke Brede Schuldenaanpak uit 2018. Het is in navolging op Wet vereenvoudiging beslagvrije voet een volgende stap om het bestaansminimum van inwoners te borgen en het onnodig ophogen van schulden zoveel mogelijk te voorkomen. De wet regelt een wettelijke grondslag, waardoor beslagleggende partijen gegevens kunnen uitwisselen over lopende beslagen en verrekeningen, de vastgestelde beslagvrije voet en het coördinerende deurwaarderschap. Alle beslagleggende en verrekenende partijen werkten afgelopen jaren in de Keten voor Derdenbeslag aan de (technische) oplossing, processen en architectuur hiervoor.  

Op 29 november 2023 ondertekende de VNG, samen met andere ketenpartners, een intentieverklaring, waarmee het bestuurlijke commitment voor de Wskd-doelen is vastgelegd. Deze ondertekening was een volgende stap in de aanloop naar de Wskd. Daarmee gaven de ketenpartners aan dat zij achter de beleids- en verwerkingsdoelen van Wskd staan en deze gezamenlijk willen bereiken. Een van de afspraken uit de intentieverklaring is dat rijkspartijen in het eerste half jaar van 2024 alternatieve oplossingsrichtingen verkennen voor het behalen van de Wskd-doelen. De verkenning wordt op dit moment uitgevoerd. Vooralsnog is de planning dat de uitkomsten in de 2de helft van 2024 worden opgeleverd. We zullen u daarna informeren over de uitkomsten en de vervolgstappen, en doen dat uiteraard ook als er tussentijds nieuwe relevante ontwikkelingen zijn. 

De VNG ziet de ondertekende intentieverklaring nadrukkelijk niet als eindstation, maar als processtap die moet leiden tot bestuurlijke afspraken en uiteindelijk de inwerkingtreding van de Wskd. Daarnaast blijft de VNG het belang van een gezamenlijke oplossing benadrukken: Alleen in gezamenlijkheid is er een oplossing mogelijk om de Wskd doelen te realiseren.

Save the date: 15 oktober landelijke bijeenkomst
Mede gezien het succes van de bijeenkomsten Ontmoeten, Verbinden & Versterken komen wij opnieuw naar u toe. Dit keer op 15 oktober. We zijn dan in de omgeving van Utrecht. Schrijf deze datum alvast in uw agenda!

Hersteloperatie Kinderopvangtoeslag

Wijziging status van aangemelde ouders
Zoals u in de praktijk wellicht heeft gemerkt, staan op dit moment nog een groot aantal aangemelde ouders (zelfmelders) bij UHT in onderzoek en staan deze ouders bij u gepauzeerd in afwachting van nadere berichten vanuit UHT. UHT heeft de afgelopen tijd hard gewerkt om het aantal aangemelde ouders dat in onderzoek was te beoordelen. Dit betekent dat nu circa 4500 aangemelde ouders een andere status krijgen. Ze verschuiven van de status ‘in onderzoek’ naar de status ‘niet gedupeerd. Iets minder dan de helft van deze ouders heeft ook een toeslagpartner (het gaat om de toeslagpartner op het moment van aanmelding). Dat betekent dat er de komende periode circa 6500 niet-gedupeerden (aangemelde ouders en toeslagpartners) geleverd worden aan de invorderingskant van gemeenten via het bestand ‘Schuld_nietgedupeerd’. Degenen die bij aanmelding bij UHT hebben aangegeven een ondersteuningsaanbod vanuit de gemeente op prijs te stellen, worden geleverd via het bestand ‘Hulp_nietgedupeerd’ in het Gegevensportaal. De eerste levering staat gepland voor 26 april.

Schuldenaanpak – kwijtschelden publieke schulden
Van het ministerie BZK hebben wij begrepen dat veel gemeenten bij de verantwoording van de SiSa C62 – de kwijtscheldingen in het Belastingdomein – hebben aangegeven een eindverantwoording in te dienen. Dit betekent dat deze gemeenten voor kwijtscheldingen van gemeentelijke belastingen in het kader van de hersteloperatie geen declaraties meer kunnen indienen bij het rijk, terwijl de integrale beoordelingen voor ouders nog niet zijn afgerond en er ook nog ex-toeslagpartners bijkomen die recht hebben op kwijtschelding. Zie voor de reikwijdte en werkwijze onze handreiking VNG rapport.

In overleg met het ministerie van BZK is afgesproken om voor deze gemeenten de mogelijkheid open te laten om toekomstige kwijt te schelden bedragen nog te kunnen declareren. Dit betekent dat u over het verantwoordingsjaar 2023 en verder deze kwijtgescholden vorderingen en bijkomende kosten nog kunt opgeven, ook al heeft uw gemeente aangegeven dat het een eindverantwoording is.

Ondersteuningsproducten hersteloperatie toeslagen
Gemeenten spelen een belangrijke rol in de hersteloperatie toeslagen. Niet alleen biedt de gemeentelijke hulpverlener ondersteuning in de volle breedte, ook de gemeentelijke invordering biedt een helpende hand via de schuldenaanpak. Zo is de dwangincasso van nog openstaande vorderingen tot 2021 van aangemelde ouders opgeschort. Deze worden kwijtgescholden als de ouder als gedupeerde ouder door de Belastingdienst/Toeslagen wordt erkend. Daarnaast hanteert de invorderaar een zogenaamd moratorium gedurende een jaar.

Heeft u vragen over de rol van de invorderaar binnen de hersteloperatie of over het verlenen van kwijtschelding? Of is niet geheel duidelijk voor welke vorderingen het moratorium toegepast moet worden? In de routekaart hersteloperatie kinderopvangtoeslag vindt u formats, handreikingen en achtergrondinformatie van de schuldenaanpak.

Daarnaast is het team hersteloperatie van de VNG te bereiken via hersteloperatie@vng.nl.  

Algemeen

Kwijtscheldingsnorm PGL met terugwerkende kracht gewijzigd
De bedragen waarmee de kosten van bestaan worden verhoogd als een belastingschuldige of zijn echtgenoot de pensioengerechtigde leeftijd (PGL) heeft bereikt, zijn met terugwerkende kracht tot 1 januari 2024 gewijzigd. Van € 5,00 naar € 5,50 bij een alleenstaande/alleenstaande ouder en van € 10,00 naar € 11,00 bij een echtpaar.

>> Lees meer: Kwijtscheldingsnormen met terugwerkende kracht aangepast
>> Lees meer: Update: nieuwe normbedragen kwijtscheldingstoets

Oplossing voor ongewenst effect verhoging huurtoeslag
In navolging van het rijk hebben we de Model Leidraad invordering gemeentelijke belastingen aangepast. Bij de vaststelling van de betalingscapaciteit bij kwijtschelding en uitstel van betaling wordt de verhoging van de huurtoeslag buiten beschouwing gelaten.

>> Lees meer: Oplossing voor ongewenst effect verhoging huurtoeslag

Problematiek Wajong-gerechtigden en kwijtschelding
Door de afbouw van de dubbele heffingskorting in het referentie-minimumloon, stijgen de bijstandsnormen niet volledig mee met het minimumloon en de daaraan gekoppelde uitkeringen. Dat zorgt ervoor dat mensen met een UWV-uitkering door de indexering van de uitkering boven de inkomensgrens voor de kwijtschelding uitgroeien. Hierdoor komen met name Wajong-gerechtigden onbedoeld niet meer voor kwijtschelding in aanmerking.

De oplossing voor deze problematiek voor 2023 en 2024 is om voor de betrokken huishoudens geen verdere invorderingsmaatregelen te treffen.

>> Lees meer: Oplossing Wajong-problematiek in de kwijtschelding

Tweede Kamer wil ruimere vermogensgrens lokale belastingen
Een ruime meerderheid van de Tweede Kamer heeft op 23 april ingestemd met een motie van NSC en GroenLinks-Pvda om de vermogensnorm voor de kwijtschelding van lokale belastingen te verruimen.

De motie vraagt het kabinet om de wettelijke mogelijkheden en implicaties voor het volledig gelijktrekken van de vermogensgrenzen van de kwijtschelding en de bijstand te onderzoeken, en daarbij de maatschappelijke opbrengsten mee te nemen. De Tweede Kamer wil ook dat het kabinet het voor lokale overheden al mogelijk maakt de vermogensnorm voor kwijtschelding te verruimen tot maximaal de vermogensnorm in de Participatiewet.

>> Lees meer: Tweede Kamer

Hardheidsclausule per 1 januari in de Invorderingswet
Per 1 januari 2024 is in artikel 70 van de Invorderingswet 1990 een hardheidsclausule opgenomen. Hiermee is het mogelijk om in bepaalde gevallen of groepen van gevallen tegemoet te komen als er zich onvoorziene onbillijkheden van overwegende aard voordoen bij de toepassing van de Invorderingswet.

Door de werking van de schakelbepalingen in artikel 231 van de Gemeentewet en artikel 123 van de Waterschapswet is de nieuwe bepaling ook van toepassing op lokale overheden.

Heeft u vragen of opmerkingen?

In onze database registreren wij de contactpersonen beleid en inwoners van iedere gemeente. Wilt u een wijziging doorgeven? Stuur dan een mail aan hersteloperatie@vng.nl.

Voor het programma Verbinden Schuldendomein kunt u ons mailen via schulden@vng.nl of bellen naar 070 - 373 82 32