Nieuwsbrief ondersteuning gedupeerde ouders kinderopvangtoeslagaffaire – 30 mei 2022

Om gemeenten bij te staan, heeft de VNG ​speciaal voor hen ondersteuning ingericht. Gemeenten kunnen daar terecht voor vragen over hun uitvoeringstaken voor (mogelijk) gedupeerde ouders van de kinderopvangtoeslag. U ​krijgt deze nieuwsbrief, omdat u bent aangemeld als aanspreekpunt voor het te voeren beleid, of het aanspreekpunt bent voor ouders en hun toeslagpartners in uw gemeente. Via deze nieuwsbrief houden wij u op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en beschikbare middelen voor de uitvoering.

In deze nieuwsbrief aandacht voor

• Procesinformatie voor gemeenten
• Ruimhartige brede ondersteuning door gemeenten
• Actualisatie CBS cijfers uithuisplaatsingen
• Informele schulden en later opgestelde notariële akten
• Hardheidsclausule private schulden
• Signaal van misbruik regeling KOT
• Stichting Lotgenotencontact
• Proces Msnp
• Kindregeling: In gesprek met kinderen en jongeren van gedupeerde ouders.
• Nieuwe factsheet zorgverzekeringen
• (Be)spreekuren voor gemeenten
• In het nieuws

Procesinformatie voor gemeenten

Ruimhartige brede ondersteuning door gemeenten
De SPUK (deel II) voor ondersteuning biedt ruimte om datgene te doen wat nodig is om het leven van (mogelijk) gedupeerde ouder(s) en hun gezin zo snel mogelijk weer op de rit te krijgen. De kosten hiervoor worden volledig vergoed door het rijk. Voor de inzet van dienstverlening gelden geen inkomensgrenzen zoals deze worden toegepast bij minima-regelingen. Er gelden dus geen standaard afwegingskaders, zoals bijvoorbeeld in de Participatiewet. Houdt daar als gemeente rekening mee. U kunt ook geen onderscheid maken tussen ouders die als gedupeerde zijn aangewezen door de Belastingdienst en ouders die zich nog in het toetsingsproces bevinden.

De gemeente levert maatwerk via het plan van aanpak dat u met de ouder opstelt. Centraal staat: wat heeft het gezin nodig om het leven weer op te pakken? Ontvangen compensatiegelden, het inkomen van een ouder of het feit dat een ouder nog niet als gedupeerd is aangewezen, spelen geen rol bij de inzet van uw dienstverlening op de vijf leefgebieden. Gemeenten hebben ruimte om datgene te doen wat door uw professionals nodig wordt geacht om het leven van deze ouders en hun gezin weer op de rit te krijgen.

Op basis van deze uitgangspunten biedt de gemeenten ruimhartige ondersteuning aan alle (mogelijk) gedupeerde ouders en hun gezinnen. Dus ook aan ouders die nog moeten worden getoetst of nog wachten op een integrale beoordeling. Een ouder en gezin vallen pas een maand na een definitieve, negatieve eindbeschikking weer onder uw reguliere dienstverlening. In die termijn van 30 dagen mogen geen nieuwe verplichtingen binnen de SPUK worden aangegaan. Verplichtingen met externe partijen die op het moment dat de (negatieve) eindbeschikking wordt afgegeven onderdeel zijn van het plan van aanpak, worden nog nagekomen. Dus ook als er nog een aantal maanden hulp is toegezegd en blijkt dat een ouder niet gedupeerd is.

Dit handige overzicht toont zaken die niet vergoed worden onder SPUK II Brede Ondersteuning.

Actualisatie CBS cijfers uithuisplaatsingen
Op 11 mei jl. heeft het CBS een actualisatie van de cijfers rondom uithuisplaatsingen gepubliceerd. In deze nieuwe cijfers is een grotere populatie kinderen van gedupeerde ouders en een aanvullend registratiejaar (2021) opgenomen. U heeft van ons op 11 mei een aparte informatiemail over deze cijfers ontvangen. Ook is er op 12 mei een extra bespreekuur over gehouden. Heeft u vragen over de CBS cijfers of de aanpak uithuisplaatsingen? Neem dan contact op met ons.

Gedupeerde ouders en hun kinderen die met een uithuisplaatsing te maken hebben (of hebben gehad) kunnen terecht bij het onafhankelijke ondersteuningsteam uithuisplaatsingen toeslagenaffaire. Dit onafhankelijke team (OT) luistert, bemiddelt, regelt en houdt vast waar ouders zelf vaak opgeven. Het OT staat naast de ouder en kent de weg in de keten.

Informele schulden en later opgestelde notariële akten
De VNG ​krijgt steeds vaker signalen over ouders die hun informele schulden alsnog door middel van een notariële akte met terugwerkende kracht laten vastleggen. Ondanks de terugwerkende kracht van ​wat in de akte wordt opgenomen, is de datum waarop de akte is opgesteld leidend voor het antwoord op de vraag of de schuld wordt vergoed. Notariële akten die na 31 mei 2021 zijn opgesteld​, vallen buiten de reikwijdte van de regeling 'aanpak Private schulden'. Notariële akten die nu nog worden opgesteld, komen daarmee niet voor vergoeding in aanmerking. Het is verstandig om ​dit aan gedupeerde ouders mee te geven.

Hardheidsclausule private schulden
Vanuit gemeenten komen regelmatig vragen over de hardheidsclausule in relatie tot de private schuldenaanpak. In het Besluit betalen private schulden is in paragraaf 6 een hardheidsclausule opgenomen. De hardheidsclausule kan alleen worden ingezet ​als er naar ​het oordeel van Belastingdienst/​Toeslagen sprake is van onvoorziene en onredelijke gevolgen van het beleid, die uitzonderingen rechtvaardigen. Het is mogelijk om zeer schrijnende gevallen in te brengen bij SBN. De casus zal dan beoordeeld worden door een ​team dat ​speciaal samengesteld is voor dit doel.

Signalen van mogelijk misbruik van de KOT Regeling
Vanuit een gemeente bereikte ons een bericht dat we graag met ​u willen delen over mogelijk misbruik. Het gaat om een signaal ​dat er een bericht onder ouders/bewoners rondgaat waar​in wordt gezegd dat door contact op te nemen​ met de gemeente een vergoeding kan worden gekregen voor meubels of andere zaken die nodig zijn. ​En ook dat de kosten ​daarvoor door de Belastingdienst worden vergoed ​als de ​inwoner wordt aangemeld als mogelijk gedupeerde van de Belastingdienst. Dat is natuurlijk niet correct. Wilt u het signaal dat dit mogelijk speelt ​alstublieft doorgeven aan uw collega’s die ouders/bewoners bijstaan in de lokale hersteloperatie​?

Het voorbeeld in kwestie:
Een mevrouw gaf aan dat ze een telefoonnummer heeft gehad omdat ze nieuwe meubels wil kopen en ze kan wel wat extra geld gebruiken. Ze vroeg vervolgens aan de hulpverlener of die met een opgegeven nummer wilde bellen. Mevrouw zou via dat nummer aangemeld worden bij de ​Belastingdienst als mogelijk gedupeerde. Deze mevrouw h​ad nooit gebruik gemaakt van de kinderopvangtoeslag. Toch wilde ze het aanvragen. Ze zei ook dat de hulpverlene​r het moest doen, want dan kreeg ze ‘extra geld’. De hulpverlener heeft uitgelegd dat ​de mevrouw hier echt geen recht op h​ad en ​heeft niet gebeld, maar wel het opgegeven adres gegoogeld. Dat adres en/of de personen die eraan zijn verbonden ​waren, hadden vanzelfsprekend geen enkele link met de Belastingdienst.

Deze werkwijze is uiteraard ​niet legaal en de regeling is hier niet voor bedoeld. We roepen gemeenten ​daarom op ​vergelijkbare signalen direct aan ons te mailen.​ En ook ​om ​inwoners die er naar vragen ​te vertellen dat de regeling niet op deze manier werkt.

Stichting Lotgenotencontact
Sinds februari 2022 is Stichting Lotgenotencontact operationeel. Vanuit het Ministerie van Financiën is BOinK gevraagd om invulling te geven aan de breed gedragen behoefte van ouders om ondersteund te kunnen worden door lotgenoten. Dit heeft geresulteerd in de oprichting van Stichting Lotgenotencontact. Stichting Lotgenotencontact voert verschillende activiteiten uit, waaronder:

• ​Een centrale lotgenotentelefoonlijn ​op landelijk niveau waar gesproken kan worden over ervaringen.
• ​Op gemeentelijk niveau: het aansluiten bij bijeenkomsten die voor gedupeerde ouders georganiseerd worden.
• Individuele hulp,​ zoals ondersteuning bij het bezoeken van instanties of ondersteuning bij het voeren van een driegesprek.

Er wordt gezien dat ook gemeenten Stichting Lotgenotencontact steeds meer weten te vinden. Vanuit Stichting Lotgenotencontact worden gemeenten op dit moment ook actief benaderd en is er een flyer voor gemeenten beschikbaar. Op dinsdag 7 juni 2022 staat het (be)spreekuur in het teken van Stichting Lotgenotencontact. U kunt alle informatie en contactgegevens vinden op: lotgenotencontact.info

Proces Msnp
Graag attenderen wij u op het proces waarbij Msnp-trajecten van gedupeerde ouders versneld worden afgewikkeld. Dit proces staat ook in deze infographic. Voor aangemelde ouders die zich melden met problematische schulden, maar nog wachten op de uitslag van de eerste toets, kan een regulier Msnp-traject (schuldbemiddeling) worden gestart. In dat geval wordt het akkoord opgeschort totdat de ouder de uitslag van de eerste toets ​heeft gekregen. Dit ​ziet u aan de rechterzijde van ​de infographic weergegeven. Voor vragen over het proces, kunt u mailen naar hersteloperatie@vng.nl.

Kindregeling: In gesprek met kinderen en jongeren van gedupeerde ouders
Het ministerie van Financiën en UHT werken, ​samen met onder meer de VNG en gemeenten, aan de voorbereidingen voor de Kindregeling. De regeling kent een financiële component én een brede aanpak gericht op ‘het leven op de rit’/emotioneel herstel. Wat hebben kinderen van jongeren nodig? ​En hoe kunnen we hen zo goed mogelijk ondersteunen? Dat horen we graag van de kinderen en jongeren zelf. Daarom organiseert UHT deze zomer bijeenkomsten met en voor kinderen/jongeren van gedupeerde ouders. De bijeenkomsten worden opgezet en begeleid door jongerenbureau Diversion.

Kent u kinderen/jongeren die geïnteresseerd zijn om mee te denken in de voorbereidingen, die hun stem willen laten horen of die deel willen nemen aan een van bijeenkomsten? Meld hen aan via ebennis@diversion.nl.

Nieuwe factsheet zorgverzekeringen
De CAK-regeling blijft een lastig issue. Zorgverzekeraars volgen de wet als ze gedupeerden aanmelden bij het CAK. Er is een factsheet opgesteld waarmee een hulpverlener bij de gemeente of een PZB-er een ouder kan adviseren hoe het beste te handelen op het moment dat een zorgverzekering genoodzaakt is om een ouder aan te melden bij het CAK.

(Be)spreekuren voor gemeenten

De onderwerpen van (be)spreekuren worden vastgesteld aan hand van thema’s die op dit moment spelen of actualiteiten rond de hersteloperatie. U kunt de presentaties van de (be)spreekuren terugvinden op deze SlideShare pagina.

• Donderdag 2 juni: Ouders in het Buitenland
• Dinsdag 7 juni: Stichting Lotgenotencontact
• Donderdag 9 juni: Geen (be)spreekuur, verplaatst naar dinsdag 7 juni

Per (be)spreekuur staat 1 uur gepland. U kunt zich opgeven via dit formulier. U krijgt hierna een link naar de ontmoeting via Teams. Mocht u uiterlijk de dag ervoor geen link hebben ontvangen, mail dan naar hersteloperatie@vng.nl. Mogelijk is de bevestigingsmail in uw spam terecht gekomen. Werkt de link niet? Dat kan liggen aan uw Citrix omgeving. Open de aanmeldlink bij voorkeur buiten de Citrix omgeving. Er is ruimte voor maximaal 70 deelnemers per (be)spreekuur.

De VNG organiseert tweemaal per week een (be)spreekuur voor gemeenten. De (be)spreekuren gaan over actuele onderwerpen die per week kunnen veranderen op basis van wat er speelt binnen de afhandeling van de kinderopvangtoeslagaffaire. Ook organiseren wij (be)spreekuren over onderwerpen waar gemeenten regelmatig vragen over stellen. Denk hierbij aan de samenwerking tussen gemeenten en de Belastingdienst of de rol van de Persoonlijk Zaakbehandelaar. Tijdens het (be)spreekuur kunt u onderling best practices delen of andere gemeenten om advies te vragen. De agenda kan wijzigen naar aanleiding van actualiteiten.

In het nieuws

Hieronder treft u een verzameling uit de media van de afgelopen periode.

• RTL Nieuws – 1675 kinderen van toeslagouders uit huis geplaatst sinds 2015
• Omroep Flevoland – Actievoerder en slachtoffer toeslagenaffaire geeft op
• RTL Nieuws – De pijnlijke kwestie over uithuisgeplaatste kinderen: zes vragen
• NRC – Rechters slaan alarm over ‘buikpijndossiers’ zoals de toeslagenaffaire
• Parool - Rutte: ouders toeslagenschandaal niet achtergesteld op spaarders
• Ombudsman – Ombudsmannen vragen opnieuw versnelling in hersteloperatie toeslagen
• NOS – Nog meer kinderen toeslagenaffaire uit huis geplaatst
• Parool – Debuut VVD-kamerlid wekt woede: ouders toeslagenaffaire lopen weg bij debat
• RTL Nieuws – Kamer: absolute prioriteit voor aanpak uithuisplaatsingen toeslagenaffaire
• RTV Oost - Gedupeerde toeslagenaffaire dreigen met vier kinderen op staat te komen

Voor vragen, opmerkingen en suggesties kunt u mailen naar hersteloperatie@vng.nl of bellen naar 070 373 82 32.