Is deze e-mail niet goed leesbaar? Zie dan de webpagina.
|
|
|
|
Hersteloperatie Kinderopvangtoeslag
| Nieuwsbrief | Editie September 2026
Beste collega, |
|
|
Het landelijk programma Hersteloperatie Kinderopvangtoeslag ondersteunt gemeenten bij de hersteloperatie kinderopvangtoeslag. Gemeenten kunnen bij het programma terecht voor vragen over de lokale brede ondersteuning van (mogelijk) gedupeerde ouders en kinderen.
U krijgt deze nieuwsbrief omdat u binnen uw gemeente contactpersoon bent voor het te voeren beleid, of contactpersoon bent voor de doelgroep van ouders en kinderen van de hersteloperatie toeslagen.
|
|
|
Via deze nieuwsbrief houden wij u op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en beschikbare (ondersteunings)middelen voor uw lokale hersteloperatie.
|  |
|
|
Met trots presenteren wij: e-learning Brede Ondersteuning Hersteloperatie Kinderopvangtoeslag
De afgelopen jaren hebben we meer dan 2.000 gemeentelijke medewerkers getraind in de brede ondersteuning. Om deze kennis voor nog meer medewerkers tijd- en plaats-onafhankelijk beschikbaar te stellen, hebben we de training doorontwikkeld tot een e-learning.
De e-learning bestaat uit vier modules. Afhankelijk van uw rol en taak kunt u een keuze maken uit het aanbod. Elke module heeft een doorlooptijd van 20 tot 30 minuten. De opbouw neemt beleids- en uitvoerende gemeentelijke medewerkers stap voor stap mee in de brede ondersteuning: van het ontstaan en de impact van de invorderingen tot aan het opstellen van plannen van aanpak en de te maken afwegingen in de gemeentelijke praktijk.
Medewerkers kunnen de e-learning volgen via het digitale leerplatform van de VNG. Gemeenten kunnen er daarnaast voor kiezen de e-learning via een koppeling in hun eigen digitale leeromgeving aan te bieden. Meer informatie vindt u in de handreiking e-learning brede ondersteuning.
Nieuwsgierig geworden? Meld u dan aan voor de (gratis) e-learning. Na aanmelding ontvangt u binnen 24 uur toegang tot de e-learning. Het is ook mogelijk om meerdere mensen tegelijkertijd aan te bieden, bijvoorbeeld als u de e-learning wil gebruiken voor uw team of bij de onboarding van nieuwe medewerkers. |
| 23e VGR en voortgangsbrief bestuurlijk regisseur gepubliceerd
Staatssecretaris Palmen heeft de 23e voortgangsrapportage hersteloperatie toeslagen aan de Tweede Kamer gestuurd. De rapportage beschrijft de ontwikkelingen in de eerste helft van 2026. Als bijlage is ook de voortgangsbrief van bestuurlijk regisseur Paul Blokhuis opgenomen. Daarin deelt hij zijn bevindingen over de brede ondersteuning en de uitvoering van de bestuurlijke afspraken.
Blokhuis spreekt zijn waardering uit voor de professionals die zich dagelijks inzetten om gezinnen en jongeren nieuw perspectief te bieden. Hij ziet ook concrete stappen in de uitvoering:
De meeste gemeenten hebben geen wachtlijst voor brede ondersteuning of verwachten deze tijdig weg te werken. Gemeenten waar nog wel wachtlijsten zijn, nemen maatregelen om hun capaciteit te vergroten. Circa driekwart van de gemeenten heeft de modelbeleidsregels ingevoerd of is van plan dit binnenkort te doen. De regisseur noemt ook de regiokringen, trainingen, bespreekuren en kennisdeling via dit forum als waardevolle ondersteuning voor een meer eenduidige uitvoering. Het persoonlijk informeren van jongeren over brede ondersteuning krijgt aandacht. Paul Blokhuis benadrukt daarnaast de ruimte voor maatwerk bij onderwijsvragen van jongeren. Gemeenten bereiden zich voor op de overgang naar het reguliere sociaal domein. De regisseur wijst daarbij op het belang van samenwerking met reguliere teams en een warme overdracht voor ouders en jongeren die verdere hulp nodig hebben.
De brief laat zien wat er dankzij de inzet van gemeenten en hun partners al is bereikt. Tegelijk benoemt Blokhuis waar de komende periode aandacht voor nodig blijft, onder meer bij het bereiken van jongeren, wachtlijsten en de samenhang met de afhandeling van aanvullende schade. De VGR en de rapportage van de Bestuurlijk Regisseur zijn hier te raadplegen.
|  | | Nieuwe gegevenslevering jongeren
Na de eerdere gegevenslevering in juli 2025 ontvangen gemeenten binnenkort opnieuw gegevens van jongeren die mogelijk extra ondersteuning nodig hebben. Met deze aanvullende levering kunnen gemeenten een nieuwe groep jongeren in beeld krijgen die onder de kindregeling valt en een langdurige belastingschuld heeft.
De levering bevat de gegevens van jongeren die vallen onder de kindregeling en een schuld van meer dan 50 euro hebben bij de Belastingdienst die langer dan 15 maanden openstaat. Deze jongeren hebben recht op brede ondersteuning en mogelijk het aanvullend schuldhulpverleningsaanbod.
Gemeenten benaderen deze jongeren proactief.
De gegevens worden op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) en vroegsignalering gedeeld. Zie ook het stappenplan in de communicatietoolbox over vroegsignalering.
De grondslag voor het delen van deze gegevens komt vanuit de Wgs en vroegsignalering. In tegenstelling tot het reguliere proces verwacht de Belastingdienst in dit geval geen terugkoppeling rondom het leggen van contact. Het proces kan dus naar eigen inzicht worden ingericht en is primair bedoeld om de doelgroep zo optimaal mogelijk te kunnen bereiken om hen een passend aanbod te doen.
Als er sprake is van een problematische schuldsituatie, kunnen de schulden gesaneerd worden vanuit de brede ondersteuning. Dit noemen we ook wel het aanvullend schuldhulpverleningsaanbod. |
|
Rol en betrokkenheid externe begeleider(s) of belangenbehartiger(s) binnen de brede ondersteuning?
Voor ouders en jongeren kan het prettig zijn om een vertrouwd persoon of externe begeleider mee te nemen naar gesprekken over de brede ondersteuning. De aanwezigheid van een derde verandert de werkwijze van de brede ondersteuning echter niet.
De gemeente brengt samen met de ouder of jongere de actuele situatie, hulpvragen en doelen op de vijf leefgebieden in kaart. Zij blijft verantwoordelijk voor de beoordeling welke ondersteuning noodzakelijk, passend en doelmatig is. Een door een derde aangedragen lijst met voorzieningen is daarbij niet bepalend. Ook de inzet en kosten van een externe begeleider komen niet automatisch in aanmerking voor vergoeding. De gemeente beoordeelt eerst of deze professionele begeleiding noodzakelijk en passend is voor het bereiken van de doelen uit het plan van aanpak. Als de gemeente zelf passende begeleiding kan bieden of de inzet van de derde niet noodzakelijk is, worden deze kosten niet vanuit de brede ondersteuning vergoed.
Sommige externe begeleiders geven aan contacten of afspraken te hebben met het Ministerie van Financiën of de VNG. Het ministerie en de VNG hebben geen afspraken met externe partijen op grond waarvan gemeenten hun inzet in individuele dossiers moeten accepteren of bekostigen. Gemeenten kunnen dergelijke mededelingen bij twijfel verifiëren. Heeft u vragen? Mail ons dan op hersteloperatie@vng.nl. |
|
|
Onderzoeken Divosa en Significant gepubliceerd
In samenwerking met gemeenten zijn de afgelopen periode twee onderzoeken uitgevoerd over de impact van instroom van de doelgroep(en) naar het reguliere sociale domein en de geleerde lessen in de hersteloperatie. Inmiddels zijn ook de puntjes op de i gezet en is het moment aangebroken om deze onderzoeken breed te delen.
Het onderzoek van Divosa brengt in beeld welke elementen van de brede ondersteuning door gemeenten en professionals als waardevol worden ervaren. Het onderzoek van Significant verkent welke ondersteuningsbehoefte mogelijk blijft bestaan nadat de brede ondersteuning is afgerond en welke gevolgen dit kan hebben voor de reguliere gemeentelijke dienstverlening.
Beide onderzoeken laten zien dat gemeenten veel waarde hechten aan een integrale aanpak van ondersteuning. Elementen zoals één aanspreekpunt, aandacht voor het hele huishouden, maatwerk en samenwerking over domeinen heen worden door gemeenten gezien als belangrijke lessen uit de brede ondersteuning.
Deze inzichten zijn niet alleen relevant voor de afbouw van de brede ondersteuning. Ze sluiten ook aan bij bredere ontwikkelingen binnen gemeenten, zoals integraal werken, stevige lokale teams, bestaanszekerheid en proactieve dienstverlening. Lees de rapporten:
De VNG gebruikt de uitkomsten in het gesprek met gemeenten en andere stakeholders over een zorgvuldige overgang van de brede ondersteuning naar de reguliere ondersteuning en de lessen die gemeenten daaruit kunnen meenemen voor de toekomst.
Dank aan alle gemeenten die actief hebben meegedacht en hun bijdrage hebben geleverd aan dit mooie eindresultaat! | |
Uiterste aanmelddatum toegang tot brede ondersteuning
Het wetsvoorstel waarmee een uiterste aanmelddatum voor toegang tot de brede ondersteuning wordt ingevoerd, wordt naar verwachting eind deze maand bij de Tweede Kamer ingediend. In het huidige wetsvoorstel is 31 augustus 2027 opgenomen als laatste dag waarop ouders en jongeren zich voor brede ondersteuning kunnen aanmelden. Omdat de parlementaire behandeling nog moet plaatsvinden, kan deze datum nog wijzigen.
Gemeenten kunnen zich alvast voorbereiden op de communicatie over de verwachte einddatum voor toegang tot brede ondersteuning. Zodra de wet is aangenomen en de datum definitief is, is het belangrijk om ouders en jongeren hierover tijdig en via verschillende kanalen te informeren. Daarbij kunnen gemeenten ook lokale maatschappelijke organisaties en andere partijen betrekken die met ouders en jongeren in contact staan.
In de communicatietoolkit Hersteloperatie Kinderopvangtoeslag staan communicatiemiddelen die gemeenten kunnen gebruiken bij het bereiken van ouderen en jongeren. Deze toolkit zal de komende periode worden aangevuld met communicatie-uitingen die er specifiek op zijn gericht om de doelgroep te wijzen op de uiterste aanmelddatum. |
| Nieuwe beleidsregels voor OTB
Sinds 22 juli 2026 is er aangepaste beleid van kracht voor ondersteuning aan ouders in het buitenland. De ondersteuning wordt uitgevoerd door het team Ondersteuning Ouders in het Buitenland (OTB). De beleidsregels Brede ondersteuning in het buitenland zijn in lijn gebracht met de uitgangspunten en de invulling die in het VNG model beleid voor de brede ondersteuning in Nederland zijn opgenomen.
De aangepaste beleidsregels verduidelijken onder meer wie voor de brede ondersteuning in het buitenland in aanmerking komen, hoe de hulpvragen en doelen worden vastgelegd in een plan van aanpak en welke voorzieningen wel en niet in aanmerking komen.
Ook wordt verduidelijkt hoe de ondersteuning bij een eventuele remigratie naar Nederland wordt vormgegeven. We hebben van de gelegenheid gebruik gemaakt om samen met OTB ook de handreiking ‘Ouders in het buitenland’ bij te werken vanuit de beleidsregels en de werkwijze tussen het OTB en gemeenten te actualiseren. |
| Remigratie naar Nederland
Begin september heeft er een overleg plaatsgevonden met de VNG, het Ministerie van Financiën en OTB, en de vijf grote gemeenten (Amsterdam, Almere, Den Haag, Rotterdam en Utrecht) over terugkeer van ouders uit het buitenland naar Nederland.
In de nieuwe beleidsregel voor ouders in het buitenland is een verruiming van de doorlooptijd voor terugkeer van één jaar naar twee jaar opgenomen. Ook wordt voortaan al vroeg in het traject aan ouders gevraagd om een keuze te maken: wel of niet terugverhuizen. Het plan van aanpak wordt op die keuze gebaseerd, ook om ervoor te zorgen dat de ondersteuning zo passend mogelijk gemaakt wordt.
Of terugkeer binnen deze termijn realistisch is, hangt natuurlijk af van de persoonlijke situatie en vooral van de gemeente waar de ouder naar terug wil keren. | |
Individuele schadeberekening voor ouders met uitzonderlijke schade
Vanaf 29 september 2026 kunnen ouders met uitzonderlijke schade, waarvoor de vaste bedragen bij de schaderoutes van MijnHerstel of Stichting Gelijkwaardig Herstel (SGH) niet passend zijn, hun aanvullende schade via de individuele schadeberekening (ISB) online doorgeven. Ouders met aanvullende schade kunnen ervoor kiezen te beginnen bij SGH of MijnHerstel, waar op basis van een brede regeling met vaste bedragen aanvullende schade wordt vergoed. Dat is voor de meeste ouders een passende vergoeding.
Wanneer is de ISB passend?
Een weloverwogen keuze is belangrijk. De individuele schadeberekening is een preciezere berekening van de schade. De ISB is tijdrovend en de vergoeding kan lager uitvallen. Daarnaast kunnen ouders bij het indienen van hun schadedossier niet meer terug naar de schaderoutes MijnHerstel of SGH. Het is daarom belangrijk dat de ouder zich goed laat informeren. |
Wilt u meer weten over de individuele schadeberekening en hoe u een oriëntatiegesprek kunt aanvragen? Kijk dan op: Individuele schadeberekening | Schadeherstel Toeslagen. |
|
Herstelgesprekken bieden ouders ruimte voor persoonlijke afronding
Ouders die zijn getroffen door het kinderopvangtoeslagschandaal kunnen kiezen voor de route MijnHerstel om aanvullende schade aan te vragen. Zodra binnen MijnHerstel een VSO is voorgesteld, bestaat voor hen de mogelijkheid om een herstelgesprek aan te vragen met een vertegenwoordiger van de overheid.
Wat is een herstelgesprek? Het herstelgesprek vindt plaats onder begeleiding van een onafhankelijke gespreksleider. Ouders krijgen op deze manier de kans om hun persoonlijke verhaal te delen, vragen te stellen en samen het proces emotioneel af te ronden. Dit gesprek staat los van de financiële afhandeling.
Om herstelgesprekken mogelijk te maken, heeft het Ministerie van Financiën met gemeenten een samenwerking voor het vinden van geschikte locaties. Maar liefst 145 gemeenten werken hier inmiddels al aan mee. Als het nodig is, wordt tijdens het gesprek toegelicht welke extra ondersteuning de gemeente kan bieden. Inmiddels hebben de eerste gesprekken plaatsgevonden. Deze gesprekken werden als betekenisvol en positief ervaren door de betreffende ouders. |
Zie voor meer informatie over het herstelgesprek deze video. Heeft u vragen over het herstelgesprek? Neemt u dan contact op via herstelgesprekken-mijnherstel@minfin.nl. |
| AIO on tour
Wist u dat er binnen de hersteloperatie de mogelijkheid bestaat om vastgelopen casussen te adresseren? De Aanpak Integrale Ondersteuning (AIO) is bedoeld voor complexe situaties waarin gedupeerde ouders of gezinnen vastlopen en professionals en betrokken organisaties er binnen de bestaande routes samen niet uitkomen. De AIO biedt professionals ondersteuning om over domeinen en organisaties heen tot een passende oplossing of doorbraak te komen.
Binnen de Aanpak Integrale Ondersteuning (AIO) zien we dat relatief weinig casussen worden aangemeld. Tegelijkertijd weten we dat professionals regelmatig gezinnen tegenkomen die vastlopen, waarbij problemen zich opstapelen en betrokken organisaties er samen niet uitkomen. Juist voor deze situaties is de AIO bedoeld: als extra steun voor professionals en gezinnen die binnen de bestaande routes niet genoeg verder komen.
Benieuwd welke casussen geschikt zijn voor aanmelding bij AIO vraagstukken? Het ministerie, de VNG en het IPW bieden gemeenten een interactieve werksessie aan. In deze sessie onderzoeken we samen welke afwegingen, onzekerheden of praktische drempels een rol spelen bij het aanmelden van casussen. Daarnaast bespreken we concrete praktijkvoorbeelden om scherper te krijgen wanneer een casus wel of niet passend is voor de AIO.
We vragen iedere deelnemer één casus mee te nemen waarover hij of zij heeft getwijfeld. Niet een duidelijke casus, maar juist een situatie die vragen opriep en is blijven hangen. De twijfel staat centraal.
Meer weten of casussen aandragen? Mail naar hersteloperatie@VNG.nl. |
| Jurisprudentiebundel brede ondersteuning bijgewerkt
De jurisprudentiebundel over de brede ondersteuning is bijgewerkt met een aantal nieuwe, interessante uitspraken. De uitspraken bieden gemeenten meer inzicht in onder meer het vertrouwensbeginsel, de beoordeling van de noodzakelijkheid van voorzieningen en aanvragen voor woningonderhoud.
Wanneer is een mondelinge toezegging van een wijkcoach bindend? Mag een mobiele telefoon worden gezien als een algemene kostenpost? En mag de gemeente bij woningonderhoud een onderscheid maken tussen woningonderhoud dat noodzakelijk is voor de veiligheid of leefbaarheid van de woning en werkzaamheden die uitsluitend zijn gericht op verbetering van het woongenot?
De nieuwe uitspraken geven antwoord op deze en andere vragen uit de uitvoeringspraktijk. De jurisprudentiebundel vindt u hier. |
|
 | Webinar Ondersteun en Bereik Jongeren 6 oktober a.s.
Webinar voor alle professionals die werken of (mogelijk) te maken hebben met getroffen jongeren van de toeslagenaffaire. Tijdens dit webinar krijgt praktische inzichten en inspirerende voorbeelden om deze jongeren beter te bereiken en ondersteunen. Het webinar betreft een samenwerking tussen Sociaal Werk Nederland en de bestuurlijk regisseur.
Zie het bericht op ons forum voor meer informatie over dit webinar.
|
| Aanmelden webinar
| | Vraag van de maand: Uit de gemeentelijke praktijk
Wij ontvangen regelmatig verzoeken van gedupeerde ouders om een vakantie vergoed te krijgen vanuit de brede ondersteuning. Daarbij wordt vaak verwezen naar andere gemeenten waar dergelijke aanvragen volgens betrokkenen wel worden toegekend. Ook geven sommige ouders aan bezwaar te zullen maken wanneer een aanvraag wordt afgewezen. Hoe kunnen we hiermee omgaan?
De hersteloperatie bestaat uit verschillende onderdelen. Het financiële herstel wordt uitgevoerd door UHT. Gemeenten bieden brede ondersteuning om ouders en jongeren te helpen bij het maken van een nieuwe start op de vijf leefgebieden financiën, gezin, werk, wonen en zorg. De brede ondersteuning is geen aanvullende schadevergoedingsregeling of vrij besteedbaar budget.
Het gemis van vakanties in het verleden als gevolg van de toeslagenproblematiek kan worden beschouwd als immateriële schade. Erkend gedupeerde ouders ontvangen binnen het financiële herstel een vergoeding voor immateriële schade. Het vergoeden van een vakantie uitsluitend ter compensatie van vakanties die in het verleden niet konden plaatsvinden, past daarom niet binnen het doel van de brede ondersteuning.
Een vakantie kan alleen vanuit de brede ondersteuning worden verstrekt als de gemeente na individueel onderzoek vaststelt dat deze noodzakelijk is voor het bereiken van een concreet doel op een van de vijf leefgebieden. De persoonlijke, emotionele of religieuze waarde van een reis is op zichzelf onvoldoende om de noodzaak daarvan aan te nemen.
Zie in dit verband ook ECLI:NL:RBOVE:2025:5533, over onder meer een verzoek om vergoeding van een reis naar Mekka.
De wens van een ouder om op vakantie te gaan kan wel aanleiding zijn om binnen het leefgebied financiën naar de achterliggende situatie te kijken. De gemeente kan samen met de ouder onderzoeken of inkomsten en uitgaven voldoende in balans zijn en of er ruimte kan worden gecreëerd om zelf te sparen voor ontspanning of een vakantie. |
| (Be)spreekuren en bijeenkomsten
De (be)spreekuren zijn altijd van 10.00 tot 11.00 uur. Na inschrijving ontvangt u een link naar de ontmoeting via Teams. U kunt zich inschrijven via dit formulier. |
De onderwerpen van onze (be)spreekuren worden vastgesteld aan de hand van thema’s die op dit moment spelen of actualiteiten rond de hersteloperatie. Ook organiseren wij (be)spreekuren over onderwerpen waar gemeenten regelmatig vragen over stellen. Denk hierbij aan de samenwerking tussen gemeenten en de Belastingdienst of de rol van de persoonlijk zaakbehandelaar.
Tijdens het (be)spreekuur kunt u onderling best practices delen of andere gemeenten om advies vragen. De agenda kan wijzigen naar aanleiding van actualiteiten.
Mocht u de dag ervoor geen link hebben ontvangen, mail ons dan. Mogelijk is de bevestigingsmail in uw spam terecht gekomen. Werkt de link niet? Dat kan liggen aan uw Citrix omgeving. Open de aanmeldlink bij voorkeur buiten de Citrix omgeving. Er is ruimte voor maximaal 70 deelnemers per (be)spreekuur. |
Presentatie teruglezen |
U kunt de presentaties van de (be)spreekuren teruglezen via deze link naar onze website. |
|
Nieuws uit de media |
| Vragen?
Heeft u een vraag of wilt u graag even overleggen? We helpen u graag. Bel ons op 070-3738232 of stuur een mail aan hersteloperatie@vng.nl. |
|
|
|
